Bác sĩ: Nguyên nhân dẫn đến liệt dây thần kinh số 7 ở người trẻ

Liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên, hay còn gọi là liệt mặt Bell, đang có xu hướng gia tăng ở nhóm tuổi trẻ từ 25-35 tuổi. Đây là tình trạng mất khả năng điều khiển các cơ vận động một bên mặt, gây ra những biểu hiện đặc trưng như miệng méo, mặt xệ, khó nhắm mắt và các khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày.

Nguyên nhân chính gây bệnh ở người trẻ

Lối sống thiếu lành mạnh – Nguyên nhân hàng đầu

Bác sĩ Nguyễn Phối Hiền từ Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cho biết, phần lớn bệnh nhân trẻ tuổi bị liệt dây thần kinh số 7 đều có chung những thói quen sinh hoạt không lành mạnh:

Thói quen gây hại thường gặp:

• Thức khuya thường xuyên, làm việc trong môi trường căng thẳng kéo dài
• Tắm gội muộn, để tóc ướt đi ngủ hoặc ra ngoài gió lạnh ngay sau khi tắm
• Ngồi trong phòng điều hòa nhiều giờ liên tục mà không chú ý giữ ấm vùng mặt, cổ
• Thể trạng suy yếu, hệ miễn dịch kém sau ốm dậy hoặc tiêm phòng

Các yếu tố nguy cơ trực tiếp

Nhiễm lạnh đột ngột chiếm tới 80% các trường hợp, thường xảy ra khi:

• Tắm muộn trong đêm
• Để quạt thổi trực tiếp vào mặt khi ngủ
• Ra đường không che chắn kỹ trong thời tiết lạnh

Nhiễm virus cũng là nguyên nhân phổ biến, đặc biệt:

• Virus herpes simplex (HSV-1)
• Virus zona thần kinh (varicella-zoster)
• Virus Epstein-Barr

Các nguyên nhân khác:

• Viêm nhiễm tai-mũi-họng kéo dài như viêm tai giữa, viêm xương chũm
• Rối loạn tuần hoàn não ở người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường
• Chấn thương hoặc u não (ít gặp nhưng cần loại trừ)

Triệu chứng cần chú ý

Bệnh có thể khởi phát đột ngột, chỉ sau một đêm ngủ hoặc tiếp xúc lạnh. Các dấu hiệu điển hình bao gồm:

• Miệng méo lệch về một bên, không thể huýt sáo hoặc cười đều
• Mắt không nhắm kín, phải dùng tay hỗ trợ khi ngủ
• Mất nếp nhăn trán, nếp mũi bên má bị liệt
• Khó khăn khi ăn uống, nước bị chảy ra ngoài, thức ăn đọng trong miệng
• Triệu chứng kèm theo như đau tai, ù tai, giảm vị giác
• Một số trường hợp có đau vùng góc hàm trước khi bệnh khởi phát

Tầm quan trọng của việc điều trị sớm

Bác sĩ Phối Hiền cảnh báo về những hậu quả nghiêm trọng nếu không điều trị kịp thời:

• Co cứng cơ mặt kéo dài
• Mất cân đối khuôn mặt vĩnh viễn
• Hội chứng “nước mắt cá sấu” – chảy nước mắt khi nhai
• Viêm loét giác mạc do mắt không nhắm kín
• Khó khăn vận động các nhóm cơ trên mặt

Thời gian vàng điều trị: Nếu bệnh nhân đến khám trong vòng 72 giờ đầu, khả năng hồi phục có thể đạt 80-90%.

Phương pháp điều trị hiệu quả

Y học hiện đại

• Corticoid liều cao: Giảm phù nề, giảm chèn ép trong ống thần kinh
• Thuốc kháng virus: Sử dụng khi nghi ngờ nguyên nhân do virus
• Vitamin nhóm B: Hỗ trợ tái tạo dây thần kinh
• Vật lý trị liệu: Tập vận động cơ mặt, kích điện nhẹ, massage

Y học cổ truyền

• Châm cứu: Tại các huyệt vùng mặt như ế phong, giáp xa, hợp cốc
• Cấy chỉ catgut: Kích thích liên tục, giảm số lần điều trị
• Bài thuốc đông y: Khu phung tán hàn, bổ khí huyết, hoạt huyết thông lạc

Biện pháp phòng ngừa cho người trẻ

Để phòng tránh bệnh hiệu quả, người trẻ cần:

• Giữ ấm vùng đầu-cổ khi thời tiết chuyển mùa, đặc biệt ban đêm
• Tránh tắm muộn, không ra gió lạnh khi tóc còn ướt
• Hạn chế ngồi điều hòa quá lâu, nhất là khi ngủ
• Tập thể dục đều đặn, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc
• Khám sớm khi có dấu hiệu bất thường

Lời khuyên từ chuyên gia

Bác sĩ Nguyễn Phối Hiền nhấn mạnh: “Liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên là dấu hiệu cảnh báo sự mất cân bằng trong cơ thể, cả về thể chất lẫn môi trường sống. Đây không còn là bệnh của người lớn tuổi mà dần trở thành hậu quả của thói quen sinh hoạt không hợp lý ở người trẻ.”

Theo quan điểm y học cổ truyền, bệnh thuộc phạm trù “khẩu nhãn oa tà”, thường do phong hàn, phong nhiệt xâm nhập hoặc khí huyết hư suy, gây tắc nghẽn kinh lạc vùng mặt.

Kết luận: Phát hiện sớm, điều trị đúng cách kết hợp giữa đông và tây y là hướng tiếp cận toàn diện giúp bệnh nhân phục hồi nhanh chóng và phòng tránh các biến chứng lâu dài. Đừng chủ quan khi khuôn mặt có dấu hiệu bất thường – hãy đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.