Lấy ý kiến nhân dân về phương án sáp nhập tỉnh, thành

Theo quy định mới, trước khi trình Quốc hội, đề án sáp nhập tỉnh, thành phố sẽ phải lấy ý kiến nhân dân tại các đơn vị hành chính cấp xã chịu ảnh hưởng trực tiếp. Hình thức lấy ý kiến sẽ do Chính phủ quyết định theo quy định hiện hành.

Thực hiện yêu cầu hiến định

Khoản 3 Điều 10 Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/3/2025, quy định rõ: đề án sáp nhập đơn vị hành chính phải được lấy ý kiến nhân dân ở những đơn vị hành chính cấp xã chịu ảnh hưởng trực tiếp. UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm tổ chức lấy ý kiến nhân dân về chủ trương sáp nhập bằng các hình thức phù hợp theo quy định của Chính phủ.

Việc lấy ý kiến nhân dân là thực hiện theo Điều 110 Hiến pháp, quy định rằng việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính phải lấy ý kiến nhân dân địa phương và theo trình tự, thủ tục do luật định.

Quy trình thực hiện

Sau khi Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ thống nhất báo cáo Bộ Chính trị về đề án sắp xếp giảm 50% số tỉnh, thành và khoảng 60-70% số đơn vị hành chính cấp xã, quy trình lấy ý kiến sẽ được tiến hành theo luật định.

Theo ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ), hiện đề án đang trong quá trình xây dựng. Sau khi dự thảo trình Ban Chấp hành Trung ương cho ý kiến, sẽ tiến hành các bước tiếp theo, trong đó có việc lấy ý kiến nhân dân.

Một lãnh đạo Bộ Nội vụ cho biết thêm Bộ sẽ gấp rút hoàn thiện đề án trong tháng 3. Dự kiến, cuối tuần này đề án sẽ được báo cáo Bộ Chính trị, sau đó sẽ xin ý kiến các cơ quan có thẩm quyền và nhân dân.

Hồ sơ đề án sẽ bao gồm ý kiến nhân dân

Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) quy định rõ, hồ sơ đề án sáp nhập đơn vị hành chính phải bao gồm báo cáo tổng hợp ý kiến nhân dân, ý kiến HĐND các cấp và các cơ quan, tổ chức liên quan.

Sau khi có kết quả lấy ý kiến nhân dân, cơ quan xây dựng đề án có trách nhiệm hoàn thiện đề án và gửi HĐND cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã ở các đơn vị hành chính có liên quan để xem xét, cho ý kiến. Đề án phải được thẩm định trước khi trình Chính phủ và được thẩm tra trước khi trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.

Các yêu cầu về sáp nhập

Theo quy định, việc sáp nhập đơn vị hành chính phải bảo đảm các yêu cầu:

• Phù hợp với quy hoạch có liên quan đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt
• Bảo đảm lợi ích chung của quốc gia, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước
• Phát huy tiềm năng, lợi thế nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội
• Bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội
• Bảo đảm đoàn kết dân tộc, phù hợp với các yếu tố truyền thống lịch sử, văn hóa
• Tạo sự thuận tiện cho nhân dân

Theo phương án được Đảng ủy Chính phủ thống nhất, sẽ giảm khoảng 50% số tỉnh, thành cả nước, từ 63 tỉnh, thành sẽ nghiên cứu sáp nhập để còn khoảng 31-32 tỉnh, thành. Việc đặt tên các đơn vị hành chính mới phải mang tính kế thừa.